?Аза?станны? м?най-газ потенціали, ?аза?ша реферат

23.07.2015

?аза?станны? м?най-газ потенціали

  1. М?най ?ндірісіні? ?азіргі жа?дайын ба?алау
  2. ?мірсутек шикізат кен орни дамуыны? негізгі
  3. Кен орныны? ?ыс?аша сипаттамасы

М?най ?ндірудегі ?лемдегі 55 елді? ішінде ?аза?стан ?лемде д?лелдеген ?ори бойынша 12-ші орын?а ие. ?ндірілетін м?най до?лемі ТМД-так ?ндірілетін барлы? м?найди? 17 б?лігін ?амтиды. ?Р к?мірсутекті? стратегиялы? ?ори бар мемлекеттер ?атарына кіреді, сонымен ?атар ?лемдік енергоресурс нари?ыны? ?алыптасуына айтарлы?тай и?упав етеді. ?аза?станды? эксперттерді? болжамы бойынша жалпы до?мірсутек шиказатыны? барлан?ан ?орын келесідей сипаттайды:

?ндірістік категорияда?и м?найди? бастап?и ж?не ?алди?ти ?ори 2 млрд. т аса, они? ішінде 70 м?най кен орни пайдалану ?стінде. М?най ?орыны? шамамен 90%–и 12 кен орнында?и т?з асти ш?гінділерінде ани?тал?ан, ал оларды? ?шеуінде(«Ті?із», «Карашы?ана?», «Пані?ажол») ?ор м?лшері 100 млн т аса.

?ндірістік категорияда?и еркін газ ?ори шамамен 2 млрд м 3 жететін газди, газ конденсатты, м?най газди кен орындары 70 тен аса тебыл?ан. ?олданыста шамамен 30 кен євусеянина, ал олар?а 86% бастап?и 85% ?алди?ти ?ндірістік категорияда?и газ ?орлары байланысты.

?ндірістік категорія бойынша кондесат ?орларын ?ндіру 694,8 млн т ??райди ж?не 30 кен орнында шо?ырлан?ан. Біра? тек 15 кен орнында ?ана ?ндіріледі. Негізгі конденсат ?орлары мен ?ндіру до?лемі республикада?и барлы? конденсат ?орыны? 91%-и шо?ырлан?ан «Карашы?ана?» кен орнында тіркелген(866,9 млн т). ?ал?ан кен орындарында, «Про?т?стік Жетіба», «Ті?ге ж?не «Ракушечникті» ескермегенде, Ма??ыстау облысында конденсат ?ори 0,2-0,3 млн т-дан аспайды.

М?найди? барлан?ан ?орлары 6 млрд т-дан (??рлы?та) аса ба?алан?ан, они? ішінде мемлекет ?орлани? жартысынан астам б?лігі елді? Батыс б?лігінде шо?ырлан?ан (таблиця 24). М?найди? айтарлы?тай перспикитивті ресурсымен ?амтыл?ан Каспій ті?ізі сектори саналады. «Ті?із», «Астрахан», Б?защы т?бегі ж?не т. б. айтарлы?тай ірі кен орындары д?лел бола алады. «?ашо?ан» кен орынын? ашылуын ескере отырып, ?аза?станды? зерттеушілерді? ба?алауы бойынша м?найди? барлан?ан ?ори шамамен 7 млрд т ??райди, 13 млрд т ба?алан?ан м?найди? барлы? ?ори ?аза?станды ?лкен онды?та?и м?най державаларыны? ?атарына ?осуы м?мкін.

Республкада?и табі?і ґазди? барлан?ан ?ори 5,9 млрд м 3. Ресурстарды? айтарлы?тай ?ори Батыс ?аза?стандарти якос орналас?ан, сони? ішінде А?т?бе (шамамен табі?і ґазди? 40%-и), Батыс ?аз?стан (шамамен 16%), Атирау (шамамен 14%) ж?не ?ызылорда (шамамен 10%) облыстарында шшо?ырлан?ан. Елді? ?ал?ан территорияларында немесе аума?ында ґазди? барлан?ан ресурси шамамен 20%-и орналас?ан, они? ішінде жеку облыс ?лесі 3%-дан аспайды.

Республикада?и конденсатты? барлан?ан ?ори 1 438 млн т. ба?алан?ан. Конденсат ресурсыны? айтарлы?тай б?лігі Каспій ті?ізі секторында шо?ырлан?ан, негізінен Батыс ?аза?стан(46%) ж?не А?т?бе(45%) облыстарында. ?Р перспективті м?най-газди орындарыны? ауданы 1 млн 700 ми? км 2 -?а ті?, ал б?л ?аза?стан барлы? территориясыны? 62%-ин ??райди. ?азіргі уа?ытта 150-ден аса м?най ж?не газ кен орындары ашыл?ан.

2. До?мірсутекті шикізат кен орнын ж?йелі ?арастыру ма?сатында келесідей 3 ба?ытты до?рсетуге болады:

  1. 1. Отанды? економіка ?шін ма?ыздылы? де?гейі бойынша.
  2. 2. М?най-газди геологиялы? аудандастыру ?лгісін ?абылдау бойынша.
  3. 3. ?кімшілік-аума?ти? орналасуын ескеру бойынша.

Бірінші ба?ыт. До?мірсутекті кен орындарыны? ма?ыздылы? де?гейі бойынша економіка даму ?шін кен орындарыны? ?ш тобын б?ліп до?рсету д?рыс:

Бірінші топ.

Зерттелген ресурстарды? негізгі б?лігі жа?а кен орындарына?йкес келеді. Оларды? ішінде жартысына жуы?и бір-біріне айтарлы?тайжа?ин оранлас?ан «Ті?із», «Королівсько» ж?не «Карашы?ана?» кен орныдарына тиесілі. ?аза?станды? эксперттерді? ба?алауы бойынша берілген кен орынларында?s?мірсутекті шикізат ?орыны? жалпы ?осындысы:

— м?най ?ори бойынша «Ті?ізде» 3 млрд т аса, газ — 1 800 млрд 3 м аса;

— «Королівсько» кен орнында?и м?най ?ори – 20 млн т аса;

— «Карашы?ана?та?и» ?алди?ти м?най ?ори — 190 млн т аса, газ — 1,3 трлн 3 м аса, конденсат — 600 млн т аса.

Берілген топты Каспій ті?ізі ?айра?ында орналас?ан кен орындары ??райди . Олар жеткілікті зерттелмеген, біра? 2 млрд т м?най ж?не 2 трлн. м 3 газ ?орлары бар геологиялы? ??рылымы до?рініс табады. Бас?а так ба?алар бойынша ?аза?стани? ?айранда?и м?най ?ори 25 млрд т-?а жетеді. Б?л кен орындар ?аза?станны? болаша? байлы?и. Олар барлау?а инвестицияны талап етеді, біра? ?азіргі уа?ытта шетел инвесторларыны? алдында екінші топта?и кен орындарыны? ресурсты? потенціал ретінде ба?али?ин?теріп, економіка ?шін ж?мис жасайды.

?шінші топ.

Берілген топ?а до?шті ??делген («?зен», «Жетібай», «Калам?ас», ?ндіру де?гейі 48%, 35% ж?не 31% ??райди), сонымен ?атар сар?ылу?а пані?ин Ембі ауданыны? кіші кен орындары жатады. Кен орындарыны? б?л тоби ?ндіруді? аз емес б?лігін ?амтамасыз етеді, б?л саладо ?лтты? кадрлерді? айтарлы?тай б?лігі ж?мис жасайды.

Екінші ба?ыт – «м?най-газди геологиялы? аудандастыру» ?аза?стандарти якос?и м?най ?ндіруді? негізгі т?рт ауданны? сипаттамасын ?осатын ?ылыми ба?ытты? бірі болып табылады:

Белгілі Каспій ма?и м?най-газди ауданы республиканы? хали? шаруашылы?ина ?атысты ірі кен орындар ?атарын ?осип алады. Олар?а «Ті?із», «?арашы?ана?», «?аражанбас», «Кенбай», «Доссор», «??лссары», «?алам?ас» т?різді 130-дан арти? кен орындары жатады. Негізгі кен орындар м?найлы (жалпы санни? 59%) ж?не газди-му?найлы (14,9%), ал ?ал?андары – му?найгазконденсатты ж?не газди аудандар?а жатады.

2)Турин м?най-газди ауданы.

Региональды аспектідегі м?най ?ндіруді? негізгі ауданы – Ма?и?ыстау, А?т?бе, ?ара?анди ж?не ?ызылорда облыстары. Оси ауданда?и кен орындарыны? жалпы сани м?най ?ндіру бойынша 20 ионнан аса, сони? ішінде м?найлы (жалпы м?лшерді? 35%-и) ж?не газди (15%), ?ал?ан б?лігін газдым?найлы ж?не газди конденсатты ??райди. Перспективті ?ндірудегі жоспар бойынша газдым?найлы кен орни «??мк?л» ерекше до?зге т?седі. Жалпы б?л ауданны? кен орни ?ндіріске ?ндірілуімен сипатталады. В цілому родовища цього району характеризуються як промислово розроблювальні, з переважанням змішаного типу геологічних

Берілген м?най-газди провинцияны? до?птеген кен орындары, негізінен Ма??ыстау обылысында орналас?ан. Айтарлы?тай м?най ?ори ж?не газди конденсат?а бай, е? ірі кен орындары — «?зен», «Жетібай» ж?не Ті?ге». ?аза?станны? бас?а та м?най-газди провинцияларымен салыстыр?анда, жалпы кен орындарыны? (42) ішінде газ ?ндіру аудандарыны?(жалпы санни? немесе м?лгерді? 45%-и), басым болуымен ерекшеленеді. М?най кен орни жалпы ?ндіру м?лшеріні? 38%-ин ?амтиды.б?л ауданда ?ндірілеттін газ салыстырмалы т?рде газсі?іргіштігіні? (50-жо ден?ари) жо?ари коэффициентімен сипатталады. Б?л геологиялы? жыныстар ??рылымыны? и??айлылы?ин айтады, ал ол ?з кезегінде ?ндіру кезінде ши?ынны? біршама т?мен болуыны и?упав етеді.

4)Шу-Сарису ойпатын ?оса ал?анда?и, Орталы?-?аза?станды? газ-гелилі ауданы.

Берілген м?най ?ндіру ауданы ?олданыста?и кен орындарын ?амты?анда ?лкен емес аума?ти алып жатыр. Б?л жерде м?най мен ґазди? шамамен?ыз ?абатты ?ыртысы есептелген. Кен орындарыны? негізгі орналас?ан облыстары – О?т?стік ?аза?стан ж?не Жамбил облысы. Олрады? арасында газди кен орындары жалпы м?лшерді? 89%-ин, газконденсатты – 11%-ин ??райди. Геологиялы?-геофизикалы? зерттеулерді? н?тижесі бойынша б?л ауданда бірде-бір м?най кен орни ани?талма?ан, б?л берілген ауданда?и ш?гінді ?абатты? геологиялы? ??рылымымен т?сіндіріледі.

?шінші ба?ыт – республикада?s?мірсутекті кен орныдарыны? ?кімшілік-аума?ти? орналасуы м?най-ґазди ?ндірісті? дамуыныда?и ?р облысты? ма?ыздылы? де?гейін ани?тау?а до?мектеседі.

?азіргі уа?ытта ?ндіріс категориясында?и м?най ?орын ?ндіру республиканы? сегіз облысында – А?т?бе, Атирау, Жамбил, Батыс ?аза?стан, ?ара?анди, ?ызылорда, Ма??ыстау ж?не Про?т?стік ?аза?стан шо?ырлан?ан.

М?най ж?не ґазди? облыс бойынша таралуы туралы м?ліметтерді талдай отырып, республіка аума?и бойынша до?мірсутекті шикізат ?орыны? ?ркелкі таралуын сипаттайды. М?най ж?не газ кен орындарыны? до?п б?лігі 100 млн т аса ?ори Каспій ті?ізіні? ?аза?станды? б?лігінде, негізінен Атирау. Ма??ыстау. А?т?бе ,

М?най ж?не ґазди? 100 млн т-дан аса ?ори Каспій ті?ізіні? (шамамен 85%), ?аза?астанды? б?лігінде, негізінен Атирау (38%), Ма??ыстау (28,8%), А?т?бе (10,7%) ж?не Батыс ?аза?стан (7,5%) облыстарында шо?ырлан?ан. ?ызылорда – 7,5%, Жамбил – 4%, ?ара?анди – 2,0%, Про?Про – 1,5%

Сонымен кен орындарыны? пайдалану сани бойынша барлан?ан ?ндірістік ?орлады? м?лшері ж?не негізгі перспективалы? Болжан?ан ресурсты аудан ретінде ?азіргі уа?ытта Батыс ?аза?стан обылсы саналады.

Облыс бойынша до?мірсутекті шикізат ?орыны? м?лшері:

А?т?бе облысы -10

Атирау облысы -45

Батыс ?аза?стан облысы-5

?ызылорда -4

?ара?анди -1

Ма??ыстау облысы -27

Жамбил облысы -4

Про?Про — 2

Республиканы? од?уір ірі кен орындарында барлы? ?орди? 87,8% ж?не м?най ?ндіруді? 85,9%-и шо?ырлан?ан. Сони? ішінде ерекше таныл?ан – Атирау обылысында?и Ті?із м?най-газди ж?не Батыс ?аза?стан облысында?и ?арашы?ана? м?найгазконденсат кен євусеянина.

?орди? ??рылымында ?ндірістік мо?геру де?гейі бойынша до?п б?лігі Каспій ма?и ауданына ?атысты ?ндірістік мо?геруге дайындал?ан кен орындар ?ори басым. М?най ж?не газ ?орларыны? географиялы? орналасуында алдын?и орынды Атирау, Ма??ыстау ж?не Батыс ?аза?стан обылысы алады. Б?л облыстарда республиканы? до?мірсутекті шикізатты? шамамен 95% ?ндірілетін м?най ж?не ґазди? (90% аса) од?уір ?ори бар кен орындарыны? до?п б?лігі шо?ырлан?ан.

?аза?станны? ?ал?ан аума?ында?и м?най ж?не ґазди? ?ори:

— республиканы? ірі кен орындарыны? бірі ?ара?анди облысында;

— «??мк?л» (?алди?ти ?ндірілетін ?орын ?ос?анда 87,7 млн т);

— ?ызылорда облысында шамамен 9 кен орни бар, ?ор м?лшеріні? ?осындысы 38 мнл т аса, сони? ішінде 8 кен орни ?са? болып табылады;

— Жамбил ж?не Про?Про-та негізінен ?са? кен орындары орналас?ан, ?ор м?лшеріні? ?осындысы республикада ?ндірілетін барлы? ?орди? 5%-ин ??райди.

Ті?із м?найгаз, ?арашы?ана? м?найгазконденсатты, ?зен газм?найлы, Жанажол м?найгаз, Жетібай м?найгаз конденсатты, ?аражнбас газм?найлы, ?алам?ас ж?не ??мк?л м?найлы аса ірі кен орныдары болып табылады.

3. Негізгі кен орындарына ?ыс?аша сипаттама.

Ті?із кен орни . Атирау облысыны? Ембі ауданында орнала?ан. 1974 ж ??рылым ани?талып дайындалды. Барлау ж?мыстары 1976 ж. Ал кен орыныны? ашылуы 1979 ж болды. Жыл ?ткесін ?олданбалы б?р?ылау ж?миси ж?ргізіле бастады. Кен орни ?лемдегі ірі кен орындарыны? бірі ретінде саналады. «Тенгізшевройл» м?ліметтеріне сай Ті?ізден ?ндірілетін ?ор 0,75 – 1,125 млрд т м?най му?лшерімен ба?аланди. М?найди? геологиялы? ?орыны? болжан?ан?лемі 3,133 млрд т (25 млрд баррел) ба?аланады. Ті?із кен орыныны? ауданы 565 км 2. жо?ар?и м?найлы колектор 4000 -4700 м тере?дікте, т?менгі — 4700 -5400 м тере?дікте орналас?ан. М?найди? негізгі до?зі палеозойды? т?з асти ш?гінділері, карбонатты ?абаттар саналады. ?абаттарда?и м?най ти?ызды?и 46 градус.

?арашы?ана? кен євусеянина. Батыс ?ааз?стан облысыны? Б?рлуі ауданында орналас?ан. Кен орни 1979 ж ашылды. ?аза?станды? эксперттерді? ба?алауы бойынша кен орнында 1 млрд 200 млн т-дан аса м?най ж?не газконденсат, сонымен ?оса 1трлн 50 млрд м 3 газу шо?ырлан?ан. 40 жыл ішінде ол жерден жалпы 292 млн т з?йы? до?мірсутек ж?не 856 млдр м 3 газ ?ндірілетінін болжады. Ресейлік эксперттері 820т м?най ж?не конденсатты, 1,3 млрд м 3 газди ба?алады.

?зен кен орни . ?зен кен орни Ма??ыстау облысында?и Каспій ті?ізінен ши?ыс?а ?арай50 км жерде орналас?ан, 1965 ж ?олданыс?а т?сти. 32 жыл ішінде кен орынынан 260 млн т аса м?най ?ндірілді. ?ндіруді? максимальды де?гейіне 1975 ж жетті, ол кезде жылына 16 млн т м?най ?ндірілген болатын. 1976-1980 жж аралы?ында ?ндіру до?лемі ?ар?ынды т?рде т?мендеді – 9 млн т-?а дейін. Жалпы ?зен кен орыныны? геологиялы? ?ори 1 млрд т, ал ?ндірілетін шамамен 480 млн т ??райди. ?азіргі уа?ытта ?ндіру де?гейі они? сар?ылуы салдарынан т?мендеді. ?ал?ан м?най ?ори ?иын ?ндірілетін категорія?а жатады.

Жа?ажол кен орни . А?т?бе облысыны? М??алжар ауданында орналас?ан. М?найди? 96 млн т, шамамен 100 млрд м 3 ґазди? ?ори бар ірі кен орындарыны? бірі саналады.

Жетыбай кен орни. Ма??ыстау облысында орналас?ан. ??рылым 1952-1956 жж. аралы?ында?и ауданды? геолого-геофизикалы? ж?мыстар кезінде ани?талди. Ал?аш?и б?р?ылау 1959 ж басталды. Кен орни 1961 ж ашылды. М?най ?ори — 70 млн т, газ шамамен — 170 млрд м 3. ал конденсат шамамен 0,3 млн т. ?ндірілетін м?най ауыр ?ндірілетіндер ?атара саналады, себебі ??рамында парафін м?лшері до?п (шамамен 25%).

«?аражанбас » кен орни. Ма??ыстау облысында орналас?ан.??рылым сейсмічно зерттеу ж?не ??рылымды? б?р?ылаумен ани?талди. Б?р?ылау ж?мытары 1974 ж басталды ж?не оси жылы ашылды.

«?алам?ас » кен орни. Ма??ыстау облысында орналас?ан. ??рылым сейсмічно зерттеу ж?мыстарымен 1974 ж ани?талди. 1976 ж кен орни ашылды. М?най ?ори — 100 млн т, газ — 20 млрд м 3 аса.

«??мк?л »кен орни . ?ара?анди облысыны? Жезді ауданында орналас?ан. До?мірсутекті шикізат кен орныны? ?ори м?най бойынша 80 млн т, газ бойынша 1,7 млрд м 3 ??райди. Кен орни «Харрикейн ??мк?л м?най» компаниясымен ?ндіріледі. Кен ?ндіру 180 эксплуатациалан?ан ???ымаларда іске асырылады.

?аза?станды? м?найди тасымалдау маршрути.

  1. ?Р –?и м?най ж?не газ ?ндіру до?лемін талдау.
  2. ?аза?станды? м?найди тасымалдауды? негізгі маршрути.

1. ?Р ежелгі м?най ?ндіретін мемлкеттерді? бірі болып табылады. М?най ?ндіріс т?сілімен шамамен 100 жыл бойы ?ндіріліп келеді. М?най мен газди игеру до?лемі бойынша Атирау ж?не Ма??ыстау облыстары ал?аш?и орында, оси?ан байланысты облыс айма?ында ?азіргі ірі компаниялар ??рылды.

?олда бар геолого-геофизикалы? м?ліметтер м?найгеологиялы? аудандастыруды ж?ргізуге ж?не Каспій ті?ізіні? ?аза?станды? б?лігіндегі м?найгаз потенциалын ба?алау?а м?мкіндік береді. Ірі, ?лтты? «М?найГаз» компаниясыны? болжамы бойынша 2010 жыл?а ?арай ?аза?стан 102 млн т м?най ?ндіреді делінген. М?най ?ндіру до?леміні? жо?арлауы ж?не Каспій ауданына 7 млн ?ори бар Ши?ыс ?ашо?ан кен орныны? кіріктірілуім?най ?ндіру перспективасын ?ар?ынды дамытуда.

2010 жыл?а ?арай ?аза?стан м?най ?ндіруді 3-4 есе ?суруді жоспарлауда. ?азіргі уа?ытта?и м?най ?ндіруді? жылды? до?лемі 25-30 млн т ??райди. Б?л т?менгі до?рсеткіш болып саналады.

До?птеген кен орындары ?за? уа?ыт ?олдануда, соди?тан олар аздебетті саналады. Мысалы, Ма??ыстау облысыны? т?елдей дерлік барлы? м?найы «Жетыбай», «?аражанбас», «?алам?ас» ж?не «?зен» ця?ти ірі кен орындары елде ?ндірілетін до?мірсутек шикізатты? 1/3-ін ?ндіреді, ?иын ?ндірілетін м?най категорияларына жататын 60% ?алди?ти м?най ?ори бар, дегенмен «?зен» ж?не «Жетібай» ?орларды? т?гелдей дерлік ?ндірілуімен, «?алам?ас» ж?не «?аражанбас» 30% ж?не 9% ?ндірілуімен сипатталады.

Сонымен, ?азіргі уа?ытта м?найди? еко?німді ?орын ?ар?ынды ?ндіруде, ал ол ?з кезегінде ?орди? ?иын ?ндірілуіне ?келеді, біра? до?мірсутекті ?ндіру ?суді. 2010 жылы 100 млн т н?ктесіне жету болжанды. До?пшілікті? пікірі 2010-2015 жж. ?арай ?аза?станны? ірі ?ш кен орындары — «Ті?із», «?арашы?ана?» ж?не «?ашо?аннан» м?най ?ндіру т?улігіне 9 млн баррелге жетеді деген оймен келіседі. ??рамында парафін ж?не меркаптанны? до?п болуы, ?аза?станды? м?найди тасымалдау?а, са?тау?а ж?не ??деуге тиімсіз, себебі ?осымша ши?ынды талап ететін они? корозія?а т?су ?асиеті жо?ари, ?орша?ан орта?а кері ?серіні? болуымен сипатталады.

2 ?аза?станны? м?найгазды кешеніні? дамуы энергетикалы? шикізатты? сирт?и нари??а ши?ару м?селелерімен ти?ыз байланысты, соси? салдарынан транспортты фактор аса ма?ызды м?селеге айналып отыр. ?азіргі уа?ытта шамамен м?найди? 80% -и ?аза?станнан м?най ??бырлары ар?ылы эксплуатацияланады, 12% російські жолдармен ж?не 7% су до?лігімен тасымалдау ?леісне тиесілі.

Республикада м?най ?ндіруді? ?азіргі де?гейі бектілген бар ?орди? до?лемінен шамамен 1% -ин ??райди ж?не б?л а?ин?а ?азіргі уа?ытта бар ??бырларды? ?ызмет до?рсетуі жеткілікті. Экспортты? ба?а бойынша ?азіргі уа?ытта ?алыптас?ан ??бир жолдар желісі м?найди? жалпы ?ндіру до?лемніні? 70-80 млн т-так?и республиканы? экспотты? ?ажеттілігін ?амтамасыз етеді.

?азіргі уа?ытта м?найди экспорттау до?лемі бар м?най ??бир жолдарды? тасымалдау м?мкіндігіні? артуымен жыл сайын ?су ?стінде. Він жылды? з?ина ?арай Каспій ?айра?ыны? ?аза?станды? б?лігіндегі кен орындарыны? мо?геруімен байланысты жа?дай радикальды ?згеруі м?мкін: ?рт?рлі ба?алар бойынша 2010 жыл?а ?арай ?аза?станна м?найди экспорттау ?азіргі де?гейінен 6-10 есе ?суі м?мкін ол жылына 10-150 млн т –?а жетеді. Сонымен, республіка?а та?и так ірі м?най ??бир жоли ?ажет болады.

?азіргі уа?ытта ?рт?рлі елдерді? эксперттері экспортты ??бир жолдарыны? н?з?аларын ?арастыруда:

  1. Ресей аума?и ар?ылы енерго жабды?таушыларды тасымалдау;
  2. Жерорта ті?ізінен Сіньцзян ?ытай провинциясына дейінгі до?ани ?осатын тасымалдау ба?ыты;

?аза?станды? экспорттау жоли. ?сыныл?ан экспортты ??бир жолдарды? жобалары ішінен «Каспийді? ??быржол Консорціуми» (КТК) практика ж?зінде іске ас?ан. ??бир жол ж?до тасымалдаушыларды тартады, тарифымен б?секеге ?абілетті ж?не сапа банкіні? бар болуымен сипатталады. Они? ал?аш?и ?тімділік ?абілеті 28,2 млн т/жылына ті?. 2002 жылды? 8 ай ішінде КТК ж?йесі бойынша 7,1 млн т ган?мірсутек шикізаты тасымалданды.они? негізгі б?лігі СП «Тенгизшевройлды?» м?найы ??райди.

КТК ж?йесіне бас?пекла кен орындарыны? м?найын ?осу ?шін НК «?азм?найгаз» республиканы? ішілік ??бир жолдар ж?йесін дамыту жобаларын ?аржыландыру жобаларын іске асыруды жоспарлауда. Атирау ?. ауданында?и ??рылыс ?ос?ыш ??рив?ылар Атирау ж?не Ма??ыстау облыстарында?и кен орныдарында?и м?найди КТК-?а ба?ыттау?а м?мкіндік береді.

Жыл ішінде 10 млн т м?най ?ткізетін Кен?ія?-Атирау ??бир жолыны? ??рылысы басталды. Сонымен ?атар, «?лібекмола» ж?не «Кенкіяк», Крім того, планується прокладання 46-кілометрової ділянки труби між родовищами «Алібекмола» і «Кен?ія?» кен орындарыны? аралы?ында 46 км-лік ??бир тарту жоспарлануда, ал ол ?з кезегінде КТК ж?не Атирау – Самара м?най ??бырларыны? ресурсты? потенциалын айтарлы?тай ?среді.

Сонымен, ортат?уліктік песрспективада (2006 ж. дейін) КТК бойынша м?найди тасымалдау до?лемі 32 млн т жетеді, оларды? 22 млн т ТШО-ни? м?найы, 7 млн т – «?арашы?ана?» ?лесін ж?не 3 млн т «Кен?ія?» ж?не «?лібекмола» ??райди.

КТК-мен шектеліп ?алмай, ?аза?стан Ресеймен бас?а так жобалармен ?арым ?атынас ке?ейтуде, сони? ішінде Атирау—Самара м?най ??бырларын ?уаттылы?ин 15 млн т-?а дейін ?сіру. 2006 жыл?а ?арай м?най ??бырыны? ?тімділік ?абілетін 25 млн т-?а ?сіру жоспарлануда. Атирау – Самара маршрутына ?осымша ?ызы?ушылы?ти ж 2001 жовто?санда?и експлуатація?а ?уаттылы?и жылына 12 млн т ал?аш Балти? ??быржолы ж?йесі берілгендігі ту?ызады.

БТС-? экплуатация сызбасы бойынша ?аза?станды? м?найди Атирау – Самара ж?не

Батыс – сібір м?найы аралас болуы м?мкін Сургут – Полоцьк м?най ??бырынан Самара – Альметевск – Приморськ маршрути ар?ылы ?абылдау?а м?мкіндік береді. Сонымен ?атар Приморскіде м?най ??деу тере?дігі 95% ж?не ?уаттылы?и жылына 6 млн т экспортты-ба?ыттал?ан М?З-ни? ??рылысын салу туралы шешім ?абылданды.

Перспективті жобалар . Ресейлік – каспийлік м?найди барлы? ба?ыт?а тасымалдау ішінен істе т?р?андарыны? бірден-бірі болып саналады. Біра? болша?та экспортты? інфра??рылымды дамыту міндеттілігін ескере отырып, ?азіргі уа?ытта «Батыс ?аза?стан – ?ытай» ж?не «?ытай – Т?ркменстан – Ау?анстан – П?кістан» м?най ??бырлаы, Іран ба?ытында?и ж?не «Баку – Тбілісі – Джейхан», м?най ??бырлары, украинды? маршрут «Одеса – Броди» ж?не грек-болгарлы? «Бургас —Александропуліс» ж?не т. б жобаларды т?рлендіру ма?саты ?арастырылуда.

Батыс ?аза?стан – ?ытай маршрути. ?аза?станна ?ытай?а ба?ыттал?ан м?най ??бырларыны? идеясы а?т?бе ж?не ?зен м?най ?ндіріс орнын приватизацияла?ан ?ытай ?лтты? м?най газ корпорациясыны? ?атысуымен байланысты ши?ти. ТЕО жобасына сай траса ?зынды?и 3 ми? км-ден асады, сони? ішінде 2,4 ми? км-и ?ытай шекарасына дейн созыл?ан, ?ндіруді? минимальды до?лемі жылына 20 млн т, 3 млрд долар?а ба?аланди. Батыс ?аза?стан – ?ытай маршрути Атирау — Кен?ія? — ??мк?л — Атасу – Дружба маршруттары бойынша м?най ??бырларыны? ??рылысын салуды жоспарлауда ж?не каспийлік м?найди ?ытай ж?не Азія-тини? м?хіт елдеріне ши?ару?а м?мкіндік береді. ?ытайлы? н?з?ани іске асыру етап т?рінде ?туде: ??мк?л – ?ара?ойын м?най ??быры ?ызмет етуде, Кен?ія? – Атирау ??бир жоли ??рылып жатыр. ??мк?л – Арал –Кен?і м?най ??быры они? тиснув?аси болып табылады. Кен?ія? – Атирау ??бир жоли м?най ?ндіру компанияларына Атирау – Самара ж?не КТК ??бир жолдарына тікелей ?осылу?а м?мкіндік береді. Капий ж?не ?ара ті?іздерге дейін транспорт ши?ындарын т?мендету. Батыс ж?не Орталы? ?аза?стандарти якос?и м?найди? од?уір до?лемін ?ндіру ар?ылы талап етілген до?лемге жетуге болады.

?аза?стан – Т?ркменстан – Ау?анстан – П?кістан м?най ??быры. Б?л м?най ??бир жоли жоба?а сай, Чарджоу ?аласынан бастау алады, содан кейін Ау?анстан ж?не П?кістан аума?и ар?ылы Аравія ши?ана?ина ши?ади. ?аза?станды? м?най Чарджоу?а 25 млн т ?тімділік ?абілеті бар, Омськ — Павлодар — Шимкент — Чарджоу м?най ??бырларыны? желісі ар?ылы келуі тиіс.

Іран ба?ыты. Іран жобасы Франція компаниясымен ?аза?станды? шикі м?найди Ті?із ж?не Жа?а ?зен аудандарынан Іран?а тасымалдау ?шін ?сынылды ж?не сонымен ?атар жа?ин жердегі т?ркмендік шикі м?найди кен орынанан тасымалдау ?шін ??растырылды. Омськ — Павлодар — Шимкент — Чарджоу модернизациялау ?шін, ол бойынша Сейди ?аласыны? М?З-на м?най ??деу заууытына транзитті жа?арту, Т?ркменстан – Іран ауданын ??ру, Іслам Республикасы Іран нари?ина кейнгі уа?ыттада м?найди тасымалдауды іске асыру м?селелері ?арастырылады.

?аза?стан-Т?ркменстан-Іран м?най ??бир жобасы. ?аза?стан—Т?ркменстан—Іран трассасыны? экономикалы? ма?саттары ?ызы?тырады. Они? ?тімділік ?абілетіжылына 1,5 – 2 млрд долар?а ба?аланди ж?не ол Парси ши?ана?ина терминалына ?аза?станды? м?найди тасымалдауды? е? ?ыс?а ?ашы?ти?и болып табылады. Сонымен ?атар Іран?а экспортталатын м?найди? з??и ба?аси барреліне 12-15 доллардан аспайды. Алда?и уа?ытта т?су м?мкіндігі бар бол?анди?тан ?лемдік нари?та б?секеге ?абілетті болып саналады. ?аза?станна Иранны? солт?стігіне экспорттайтын м?найди? до?лемі 25 млн т ??рауы м?мкін. ?олданыста?и ??бир жолдарын пайдалану ар?ылы ж?не біртіндеп ?уатын арттыру ар?ылы до?лік інфра??рылымын ?олдану ар?ылы 2-3 этапта іске асуы м?мкін. Біріншіде м?найди танкермен А?таудан Иранны? каспийлік айла?тарына тасымалдау н?тижесінде, ол солт?стік Иранны? М?З-на жеткізіледі. Иранны? 4 М?З-ныы? ?уаттылы?ыны? жалпы ?осындысы 810 ми? баррельді ??райди ж?не жылына 50 млн т м?найди ??деу м?мкіндігін береді. ?зен – Тегеран ??бир жоли салын?ан з?. М?най Иранны? астанасына дейін жету м?мкін ж?не жергілікті М?З –да ?олдану м?мкін, ал они? орнына ?аза?стан Парси ши?ана?ында?и м?найди сол ба?амен алады.

Баку – Тбілісі – Джейхан м?най ??быры. ?зынды?ы1760 км ??бир жоли Каспій ті?ізіндегі кен орнын Т?ркияны? айла?тарымен байланысты отырып, А?Ш-?а енергія ?стаушы до?здерді дмверсифицирлеуге ж?не Парси ши?ана?и мемлекеттеріні? м?найди импорттау?а т?уелділігін т?мендетуге м?мкіндік береді. Сонымен ?атар, ?зіні? саяси ж?не экономикалы? и?палын до?шейтуге м?мкіндік береді. Жоба 40-50 жыл ішінде 45-50 млн т жылына тасымалданатын кезде рентабельді. Аналитиктерді? до?з?арасы бойынша А?тау – Іран маршрути салыстырмалы т?рде ?аза?станды? м?найди ?лемдік нари??а ши?аруды? жоли болып табылады. Тасымалдау потенціали од?уір ?лкен ?аза?стан Иранны? солт?стігіне м?найди экспорттау до?лемі 25 млн т жету м?мкін. Ті?із ар?ылы тасымалдау м?мкіндігі ?аза?стани? м?найди Азербайжанды? м?най ??бир желісіне ?осу ар?ылы ускє асады. Танкермен тасымалдау до?лік інфра??рылымыны? сатлы кен орынын болжайтын ж?іл жоли, сонымен ?атар капітал ??юди талап етпейді ж?не ?ндіру до?лемі кіші болганда, они іске асыру?а болады.

Короткий опис статті: потенційна енергія

Джерело: ?аза?станны? м?най-газ потенціали — ?аза?ша реферат

Також ви можете прочитати